Nhận diện các nhóm có nguy cơ đột quỵ cao và các giải pháp phòng ngừa hiệu quả.

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế tại Việt Nam. 

Đáng lo ngại, tỷ lệ người trẻ bị đột quỵ ngày càng gia tăng do lối sống thiếu lành mạnh, áp lực công việc và bệnh lý nền không được kiểm soát. 

Việc nhận diện đúng nhóm có nguy cơ đột quỵ cao đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu cung cấp cho não bị gián đoạn đột ngột, khiến tế bào não thiếu oxy và tổn thương nghiêm trọng. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có thể tử vong hoặc để lại di chứng nặng nề như liệt, mất khả năng nói, suy giảm trí nhớ.

Đột quỵ gồm hai dạng chính:

• Đột quỵ thiếu máu não do tắc nghẽn mạch máu
• Đột quỵ xuất huyết não do vỡ mạch máu não

Những nhóm có nguy cơ đột quỵ cao nhất hiện nay

1. Người cao tuổi

Tuổi tác là yếu tố nguy cơ không thể thay đổi.

• Người trên 55 tuổi có nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt
• Thành mạch máu bị lão hóa, kém đàn hồi
• Dễ mắc các bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch, tiểu đường

Mặc dù vậy, đột quỵ hiện nay không còn là bệnh riêng của người già.

2. Người bị tăng huyết áp

Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây đột quỵ.

• Áp lực máu cao làm tổn thương mạch máu não
• Dễ gây vỡ mạch hoặc hình thành cục máu đông
• Nguy cơ đột quỵ tăng nhiều lần nếu không kiểm soát tốt

Người tăng huyết áp cần theo dõi huyết áp thường xuyên và tuân thủ điều trị.

3. Người mắc bệnh tim mạch

Các bệnh tim mạch làm tăng nguy cơ đột quỵ bao gồm:

• Rung nhĩ
• Suy tim
• Bệnh mạch vành
• Bệnh van tim

Rối loạn nhịp tim khiến máu lưu thông kém, dễ hình thành cục máu đông di chuyển lên não gây tắc mạch.

4. Người mắc đái tháo đường

Người bị tiểu đường có nguy cơ đột quỵ cao hơn người bình thường từ 2 đến 4 lần.

• Đường huyết cao làm tổn thương thành mạch
• Thúc đẩy xơ vữa động mạch
• Thường đi kèm béo phì, mỡ máu cao

Việc kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm đáng kể nguy cơ đột quỵ.

5. Người bị rối loạn mỡ máu

Rối loạn mỡ máu bao gồm:

• Cholesterol xấu LDL cao
• Triglyceride cao
• Cholesterol tốt HDL thấp

Tình trạng này gây xơ vữa động mạch, làm hẹp hoặc tắc mạch máu não, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não.

6. Người hút thuốc lá và uống nhiều rượu bia

Thói quen sinh hoạt không lành mạnh làm tăng nguy cơ đột quỵ rõ rệt.

• Hút thuốc lá làm co mạch, tăng huyết áp, tăng nguy cơ hình thành cục máu đông
• Uống nhiều rượu bia gây rối loạn nhịp tim và tăng huyết áp đột ngột

Người hút thuốc có nguy cơ đột quỵ cao hơn người không hút từ 2 đến 3 lần.

7. Người thừa cân, béo phì và ít vận động

Béo phì và lối sống tĩnh tại là yếu tố nguy cơ ngày càng phổ biến.

• Làm tăng huyết áp, tiểu đường và mỡ máu
• Máu lưu thông kém, dễ hình thành huyết khối
• Thường gặp ở người làm việc văn phòng, ngồi nhiều

Đây là nguyên nhân khiến đột quỵ ngày càng trẻ hóa.

8. Người thường xuyên căng thẳng, stress kéo dài

Stress mãn tính ảnh hưởng trực tiếp đến hệ tim mạch và thần kinh.

• Làm tăng huyết áp
• Gây rối loạn nội tiết
• Dễ co thắt mạch máu não

Người làm việc áp lực cao, thiếu ngủ, rối loạn lo âu cần đặc biệt lưu ý.

9. Người từng bị đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua

Nguy cơ tái phát đột quỵ rất cao nếu không điều trị dự phòng tốt.

• Nguy cơ cao nhất trong 5 năm đầu
• Cần theo dõi y tế lâu dài và tuân thủ điều trị

10. Người có tiền sử gia đình bị đột quỵ

Yếu tố di truyền và môi trường sống chung trong gia đình làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

• Cha mẹ hoặc anh chị em ruột từng bị đột quỵ
• Dễ chia sẻ thói quen ăn uống và sinh hoạt không lành mạnh

Dấu hiệu cảnh báo sớm đột quỵ cần nhớ

• Méo miệng, lệch mặt
• Yếu hoặc liệt tay chân một bên
• Nói khó, nói ngọng, không hiểu lời nói
• Đau đầu dữ dội, chóng mặt, mất thăng bằng

Khi xuất hiện các dấu hiệu trên, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Cách giảm nguy cơ đột quỵ hiệu quả

• Kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu
• Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia
• Duy trì cân nặng hợp lý
• Tập thể dục đều đặn mỗi ngày
• Ăn uống lành mạnh, giảm muối và chất béo
• Khám sức khỏe định kỳ

Kết luận

Nhận biết sớm nhóm có nguy cơ đột quỵ cao là bước quan trọng giúp phòng ngừa hiệu quả căn bệnh nguy hiểm này. Đột quỵ có thể xảy ra bất ngờ nhưng hoàn toàn có thể giảm thiểu nguy cơ nếu thay đổi lối sống và theo dõi sức khỏe đúng cách.