Đột quỵ khi đang ngủ là một trong những tình trạng nguy hiểm và khó phát hiện nhất, bởi nó xảy ra âm thầm khi người bệnh không còn ý thức để nhận biết hay kêu cứu.
1. Đột quỵ khi đang ngủ là gì?
Ảnh minh họa
Đột quỵ khi đang ngủ (hay còn gọi là wake-up stroke) là tình trạng đột quỵ não xảy ra trong thời gian người bệnh đang ngủ, thường được phát hiện khi người bệnh tỉnh dậy vào buổi sáng với các triệu chứng bất thường.
Đặc điểm nguy hiểm
- Không xác định được thời điểm khởi phát chính xác
- Dễ bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị (4,5 giờ)
- Tỷ lệ di chứng nặng và tử vong cao hơn so với đột quỵ ban ngày
Theo thống kê, có khoảng 20–25% ca đột quỵ xảy ra trong khi ngủ, cho thấy đây không phải là hiện tượng hiếm gặp.
2. Nguyên nhân gây đột quỵ khi đang ngủ
2.1. Biến động huyết áp ban đêm
- Khi ngủ sâu, huyết áp thường giảm thấp hơn ban ngày
- Ở người có bệnh nền, sự tụt huyết áp quá mức có thể làm:
- Máu lên não không đủ
- Gây thiếu máu não cục bộ
- Dễ dẫn đến đột quỵ thiếu máu não
Đây là nguyên nhân phổ biến ở người cao tuổi và tăng huyết áp lâu năm.
2.2. Máu cô đặc do mất nước
- Ban đêm cơ thể không được bổ sung nước
- Hơi thở, mồ hôi làm mất nước nhẹ
- Máu trở nên đặc hơn, dễ hình thành cục máu đông
Những cục máu đông này có thể:
- Gây tắc mạch não
- Dẫn đến đột quỵ trong lúc ngủ
2.3. Ngưng thở khi ngủ
Ngưng thở khi ngủ là yếu tố nguy cơ rất lớn nhưng thường bị bỏ qua.
Dấu hiệu gợi ý:
- Ngáy to
- Ngưng thở từng cơn khi ngủ
- Buồn ngủ ban ngày, mệt mỏi kéo dài
Cơ chế gây đột quỵ:
- Não bị thiếu oxy lặp đi lặp lại
- Tăng huyết áp về đêm
- Tăng nguy cơ đột quỵ gấp 2–4 lần
2.4. Rối loạn nhịp tim ban đêm
- Một số rối loạn nhịp tim như rung nhĩ xảy ra âm thầm
- Máu ứ đọng trong tim → hình thành huyết khối
- Huyết khối trôi lên não gây đột quỵ tắc mạch
Đáng lo ngại là nhiều người không hề biết mình mắc bệnh tim cho đến khi đột quỵ xảy ra.
2.5. Thói quen sinh hoạt không lành mạnh
- Thức khuya thường xuyên
- Uống rượu bia trước khi ngủ
- Hút thuốc lá
- Stress kéo dài
Những yếu tố này làm:
- Rối loạn nhịp sinh học
- Tăng huyết áp ban đêm
- Gia tăng nguy cơ đột quỵ khi đang ngủ, kể cả ở người trẻ.
3. Dấu hiệu đột quỵ khi thức dậy cần đi cấp cứu ngay
Ảnh minh họa
Buổi sáng, nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau, cần đến bệnh viện ngay lập tức:
- Méo miệng, lệch mặt
- Yếu hoặc tê một bên tay hoặc chân
- Nói khó, nói ngọng, không hiểu lời người khác
- Mất thăng bằng, chóng mặt dữ dội
- Đau đầu đột ngột, dữ dội chưa từng có
Nguyên tắc FAST:
- F (Face): Mặt méo
- A (Arm): Tay yếu
- S (Speech): Nói khó
- T (Time): Thời gian – đi cấp cứu ngay
4. Ai có nguy cơ cao bị đột quỵ khi đang ngủ?
Ảnh minh họa
Nhóm đối tượng nguy cơ cao gồm:
- Người tăng huyết áp
- Người mắc đái tháo đường, mỡ máu
- Người béo phì, ngáy to
- Người hút thuốc, uống rượu bia nhiều
- Người có tiền sử đột quỵ hoặc bệnh tim
- Người trẻ thức khuya, stress, ít vận động
5. Cách phòng tránh đột quỵ khi đang ngủ
5.1. Kiểm soát bệnh nền
- Theo dõi và điều trị tốt:
- Huyết áp
- Đường huyết
- Mỡ máu
- Uống thuốc đúng chỉ định của bác sĩ
5.2. Duy trì thói quen ngủ lành mạnh
- Ngủ đủ 7–8 tiếng mỗi đêm
- Tránh thức khuya sau 23h
- Không uống rượu bia trước khi ngủ
5.3. Bổ sung nước hợp lý
- Uống 1 ly nước nhỏ trước khi ngủ
- Tránh để cơ thể mất nước kéo dài ban đêm
5.4. Tầm soát ngưng thở khi ngủ
- Nếu có dấu hiệu ngáy to, mệt mỏi ban ngày
- Nên đi khám chuyên khoa hô hấp hoặc tim mạch
- Điều trị sớm giúp giảm rõ rệt nguy cơ đột quỵ
5.5. Khám sức khỏe định kỳ
- Đo huyết áp sáng – tối
- Điện tim, siêu âm tim khi cần
- Tầm soát nguy cơ đột quỵ sớm
6. Kết luận
Đột quỵ khi đang ngủ là mối nguy hiểm thầm lặng, có thể xảy ra với bất kỳ ai, kể cả người trẻ. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nhận biết dấu hiệu sớm và chủ động phòng tránh là chìa khóa quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và tính mạng.
Đừng để giấc ngủ – thời gian đáng lẽ để hồi phục – trở thành khoảnh khắc nguy hiểm nhất của cuộc đời.